Władysław Anders
Z Wikipedii
| Władysław Anders | |
 |
|
 generał broni |
|
| Data i miejsce urodzenia | 11 sierpnia 1892 r. Błonie |
| Data i miejsce śmierci | 12 maja 1970 r. Londyn |
| Kariera wojskowa | |
| W służbie od | 1913 |
| Stanowiska | GISZ, p.o. Naczelnego Wodza, dowódca 2. Korpusu |
| Główne wojny i bitwy | bitwa pod Monte Cassino, wojna obronna 1939 r., I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka |
| Odznaczenia | |
          .svg&filetimestamp=20070224113959){kind=small}    |
|
_-_1946-06-02_-_Casarano.jpg&filetimestamp=20080702041344)
Władysław Anders (ur. 11 sierpnia 1892 w Błoniu, zm. 12 maja 1970 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w latach 1944-1945.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
[edytuj] Lata I wojny światowej i II Rzeczypospolitej
Urodził się 11 sierpnia 1892 w Błoniu koło Krośniewic, znajdujących się wówczas na terenie zaboru rosyjskiego. Jego ojciec, Albert Anders, był agronomem i pracował jako administrator majątków ziemskich; matką była Elżbieta z domu Tauchert. Miał trzech braci: Tadeusza, Karola i Jerzego. Oboje rodzice byli z pochodzenia Niemcami wyznania ewangelickiego[1]. Uczęszczał do warszawskiego gimnazjum realnego. Studiował na politechnice w Rydze. Podczas studiów został członkiem Korporacji Akademickiej Arkonia. Od 1913 r. w armii rosyjskiej, ukończył kawaleryjską szkołę oficerów rezerwy. Był miłośnikiem kawalerii i koni, czego dowodem był udział w wielu międzynarodowych zawodach. Uczestnik I wojny światowej - jako porucznik dragonów dowodził szwadronem i został 3-krotnie ranny. W 1917 r. ukończył skrócony kurs Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Następnie brał udział w formowaniu oddziałów I Korpusu Polskiego, którymi dowodził gen. Józef Dowbór-Muśnicki. Po kapitulacji korpusu przed Niemcami wrócił do kraju i wstąpił do Wojska Polskiego. Szef sztabu Armii Wielkopolskiej w powstaniu wielkopolskim 1919 r. W wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. dowódca 15 Pułku Ułanów Poznańskich.
W październiku 1921 rozpoczął studia w Wyższej Szkole Wojennej (Ecole Superieure de Guerre) w Paryżu i staż liniowy we Francji. Do kraju wrócił w 1924 i mianowany został szefem sztabu Generalnego Inspektora Kawalerii, gen. broni Tadeusza Rozwadowskiego. Od listopada 1925 r. komendant Warszawy. Podczas przewrotu majowego szef sztabu wojsk rządowych. W latach 1928-1939 dowódca Kresowej, a następnie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii, z którą wyruszył na wojnę 1939 r., dowódca Garnizonu Baranowicze. W 1932 r. przewodził polskiej ekipie jeździeckiej, która podczas zawodów hippicznych o Puchar Narodów w Nicei zdobyła 4 pierwsze nagrody.
[edytuj] Lata II wojny światowej
W czasie przebijania się Armii Poznań i Pomorze przez Kampinos do Warszawy odmówił gen. Tadeuszowi Kutrzebie wykonania rozkazu obrony skraju Puszczy Kampinoskiej motywując to przewidywanymi zbyt dużymi stratami swojej brygady. Od 12 września 1939 r. dowódca Grupy Operacyjnej Kawalerii. Po ciężkich walkach przeciwko Niemcom w okolicach Mińska Mazowieckiego i Tomaszowa Lubelskiego udało się mu przebić na południe. Wobec zaciskającego się pierścienia niemiecko-sowieckiego generał Anders zdecydował rozformować Grupę Kawalerii na mniejsze grupy, które miały przedostać się na Węgry. Przebijając się w jednej z takich grup, 29 września w okolicach Sambora, generał Anders, dwukrotnie ranny, dostał się do niewoli sowieckiej.
Przetrzymywany w lwowskim szpitalu przy ul. Kurkowej, następnie w więzieniu (Brygidki) we Lwowie, 29 lutego 1940 wywieziony przez NKWD do Moskwy i osadzony w centralnym więzieniu NKWD na Łubiance. Podczas 22-miesięcznego pobytu w więzieniu był wielokrotnie przesłuchiwany i bezskutecznie namawiany (jeszcze w lwowskim szpitalu) do wstąpienia do Armii Czerwonej. Został uwolniony po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i podpisaniu układu Sikorski-Majski. Od 4 sierpnia 1941 r. twórca i dowódca Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, a po ewakuacji latem 1942 wojska i ponad 20 tys. cywilów (uratowanych z więzień i łagrów) do Iranu - dowódca Armii Polskiej na Wschodzie (Irak, Palestyna) i 2 Korpusu Polskiego, którym dowodził w kampanii włoskiej (Bitwa o Monte Cassino). Od 2 października 1944 do 5 maja 1945 r. pełniący obowiązki (wobec wzięcia do niewoli gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego) Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych. Ostro skrytykował ustalenia konferencji w Jałcie.
[edytuj] Lata powojenne
Władze komunistyczne Polski w 1946 roku odebrały mu stopień generała i polskie obywatelstwo, które przywrócono mu pośmiertnie w 1989. Pozostając na emigracji kontynuował działalność polityczną, ukierunkowaną na zachowaniu ciągłości konstytucyjnej Rządu Emigracyjnego w Londynie. Od 1949 był przewodniczącym Skarbu Narodowego, od 1954 członkiem Rady Trzech (po wypowiedzeniu posłuszeństwa Augustowi Zaleskiemu). Uczestniczył w kampanii na rzecz uwolnienia Polaków przebywających w łagrach. W 1956 poprowadził w Londynie marsz 20 tysięcy polskich emigrantów. Do końca życia pozostał na emigracji, zmarł dokładnie w 26. rocznicę bitwy pod Monte Cassino. Pochowany został, zgodnie z jego wolą wśród swoich żołnierzy na Polskim Cmentarzu Wojennym pod Monte Cassino, we Włoszech.
[edytuj] Życie prywatne
Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego związku z Ireną Marią z domu Jordan-Krąkowską miał córkę Annę, autorkę wydanych pośmiertnie wspomnień Mój Ojciec generał Anders. Jego drugą żoną była aktorka Irena Renata Anders.
[edytuj] Dokonania
[edytuj] Awanse
- podporucznik
- porucznik
- sztabskapitan
- podpułkownik - 23 maja 1919 mianowany przez Komisariat Naczelnej Rady Ludowej [2]
- major - 15 lipca 1920 zatwierdzony przez Naczelnego Wodza z dniem 1 kwietnia 1920 [3]
- podpułkownik - 15 lipca 1920 otrzymał zezwolenie M.S.Wojsk. na używanie tytułu podpułkownika, rok później został zweryfikowany jako rzeczywisty podpułkownik ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
- pułkownik - 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 2 lokatą w korpusie oficerów kawalerii [4]
- generał brygady - 1 stycznia 1934
- generał dywizji - 11 sierpnia 1941
- generał broni - 16 maja 1954
[edytuj] Ordery i odznaczenia
- Order Orła Białego (odznaczony pośmiertnie 11 listopada 1995 postanowieniem Prezydenta RP Kwaśniewskiego)
- Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Kawalerski Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Niepodległości
- Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami - czterokrotnie
- Krzyż Walecznych – czterokrotnie
- Krzyż Kawalerski Legii Honorowej
- Order Łaźni
- Legion of Merit
[edytuj] Dzieła
Opublikował wspomnienia z lat 1939-1946 pod tytułem Bez ostatniego rozdziału ( I wydanie Londyn 1949, II wydanie Londyn 1950, Warszawa 2007,Andrzej L. Skup' 007.01.02). Był autorem wstępu do opracowanej przez Józefa Mackiewicza dokumentalnej monografii zbrodni katyńskiej - Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów.(I wyd. Londyn 1948), wielokrotnie wznawianych na emigracji, w kraju w wydawnictwach podziemnych, wreszcie oficjalnie po 1989.
[edytuj] Znaczenie
- W Polsce po roku 1990 nazwy ulic kilku miast polskich nazwano jego imieniem.
- W 2002 Narodowy Bank Polski wydał monety kolekcjonerskie z wizerunkiem gen. Władysława Andersa.
- 20 grudnia 2006 polski Senat przyjął jednogłośnie uchwałę ustanawiającą rok 2007 rokiem gen. Władysława Andersa.
[edytuj] Patronat
Władysław Anders jest lub był patronem jednostek Wojska Polskiego i szkół:
- 15 Wielkopolska Brygada Kawalerii Pancernej w Wędrzynie (rozformowana 30 czerwca 2007)
- 78 Pułku Rakietowego Obrony Powietrznej w Mrzeżynie (od 2 kwietnia 2008) [5]
- II Liceum Ogólnokształcące w Chojnicach
- Gimnazjum Miejskie nr 1 w Mińsku Mazowieckim
- Szkoła Podstawowa nr 57 w Gdańsku
- Publiczne Gimnazjum Nr 7 w Opolu
- Liceum Ogólnokształcące w Lesku
- Szkoła Podstawowa nr 73 we Wrocławiu
- Gimnazjum nr 42 w Krakowie na os. J. Strusia
- XXI Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu
- Zespół Szkół Ekonomicznych i III Liceum Ogólnokształcące w Chełmie
- Zespół Szkół Mechanicznych w Rzeszowie
- XI Liceum Ogólnokształcące w Częstochowie
- Publiczne Gimnazjum nr 1 w Nowej Soli
Przypisy
- ↑ Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
- ↑ Tygodnik Urzędowy Naczelnej Rady Ludowej Nr 16 z 04.06.1919 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 28 z 28.07.1920 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 131 z 17.12.1924 r.
- ↑ Decyzja Nr 85/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 lutego 2008 r. w sprawie nadania imienia patrona 78 Pułkowi Rakietowemu Obrony Powietrznej w Mrzeżynie w: Dziennik Urzędowy MON Nr 4 z 18 marca 2008 r. Decyzja weszła w życie po upwie 14 dni od ogłoszenia, czyli 2 kwietnia 2008 r.
[edytuj] Literatura
- Generał Władysław Anders żołnierz czasu pokoju i wojny, pod red. Andrzeja Szczepaniaka, Opole 2008, ISBN 978-83-910044-8-7
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 36, 569, 597
[edytuj] Zobacz też
- Armia Andersa
- Bitwa o Monte Cassino
- 2 Korpus Polski
- Pozbawienie obywatelstwa polskiego 76 oficerów
- Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych
Józef Piłsudski • Edward Rydz-Śmigły • Władysław Sikorski • Kazimierz Sosnkowski • Tadeusz Bór-Komorowski • Władysław Anders
|
|||||||
