Tarnów

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Współrzędne: 50°00′11″N 20°59′0″E / 50.00306, 20.98333

Tarnów
Herb Flaga
Herb Tarnowa Flaga Tarnowa
Województwo małopolskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj		 Tarnów
miejska
Prawa miejskie 7 marca 1330
Prezydent miasta Ryszard Ścigała
(e-mail)
Powierzchnia 72,38 km²
Położenie (punkt) 50° 00' 11 '' N
20° 59' E
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
116 118
1 604,3 os./km²
ok. 225 000
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 (+48) 14
Kod pocztowy 33-100 do 33-110
Tablice rejestracyjne KT
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Tarnów"
Tarnów
TERC10
(TERYT)		 1263011
SIMC10 0981570
Miasta partnerskie Słowacja Trenczyn
Węgry Kiskőrös
Belgia Schoten
Wielka Brytania Blackburn
Polska Nowy Sącz
Rosja Kotłas
Ukraina Tarnopol
Ukraina Biała Cerkiew
Urząd miejski3
ul. Adama Mickiewicza 2 33-100 Tarnów
tel. 014 688 24 00; faks 014 621 53 08
(e-mail)
Strona internetowa miasta

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

W obecnych granicach administracyjnych zajmuje powierzchnię 72,4 km² (58. lokata w kraju), którą zamieszkuje ponad 116 tys. mieszkańców (35. lokata w kraju). Jest ważnym ośrodkiem turystycznym i kulturalnym województwa małopolskiego. W latach 1975-1998 Tarnów był stolicą województwa tarnowskiego. Położony w płd.-wsch. części kraju, przy trasie komunikacyjnej E-40 i linii kolejowej, jest ważnym węzłem w komunikacji drogowej i kolejowej.

Jest także ważnym ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym z wyspecjalizowanymi zakładami chemicznymi, maszynowymi, metalowymi, budowlanymi, szklarskimi i spożywczymi. W dzielnicy Mościce znajdują się Zakłady Azotowe, będące jednymi z najważniejszych zakładów tego typu w Polsce. Tarnów jest także ośrodkiem kynologii łowieckiej. W okolicach miasta co dwa lata odbywają się ogólnopolskie Field-Trialsy im. Kazimierza Tarnowskiego.

Tarnów jest jednym z najcieplejszych miast w Polsce, reklamowane jest jako "Polski Biegun Ciepła" (średnia wieloletnia temperatura powietrza wynosi +8,8°C).

Spis treści

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o Tarnowie pochodzi z 1125. W 1264 spotkali się w Tarnowie książę Rusi Halickiej Daniel i Bolesław V Wstydliwy - wspólnie dokonali rozgraniczeń księstw.

Prawa miejskie uzyskał Tarnów w 1330 z nadania Władysława Łokietka. Ówczesnym właścicielem miasta był Spycimir Leliwita. Dlatego herbem Tarnowa stała się Leliwa, noszona przez Spycimira. Tarnów przez wieki pozostawał miastem prywatnym, będąc własnością kolejno rodów: Tarnowskich (potomków Spycimira, jednym z nich był hetman Jan Amor Tarnowski), Ostrogskich, Zasławskich i Sanguszków.

W XVIII stuleciu, po pierwszym rozbiorze, Tarnów stał się częścią monarchii habsburskiej (Królestwo Galicji i Lodomerii). Paradoksalnie dzięki temu utworzono w Tarnowie biskupstwo, gdyż dotychczas pobliskie tereny podlegały biskupowi krakowskiemu, a Kraków znacznie później stał się na dobre częścią cesarstwa austriackiego. W lutym 1856 Tarnów znalazł się przy trasie kolei żelaznej (2-torowa linia kolejowa Kraków-Dębica), co sprzyjało szybszemu rozwojowi miasta. W okresie międzywojennym w pobliskich Mościcach (obecnie dzielnica Tarnowa) zbudowano zakłady produkujące nawozy azotowe. Ich dyrektorem był m.in. znany na arenie ogólnokrajowej działacz polityczny Eugeniusz Kwiatkowski.

W sierpniu 1920 do Tarnowa przybył rząd Ukraińskiej Republiki Ludowej na czele z Atamanem Symonem Petlurą. Swoją siedzibę rząd miał w hotelu Bristol przy ul. Krakowskiej 9. Dziś na tym budynku można zobaczyć tablicę jaka upamiętnia to wydarzenie. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Tarnowie mieszkało około 300 obywateli Ukrainy. Emigracja ta była świetnie zorganizowana, a życie kulturalne kwitło. Były wydawane gazety, prężnie działały wydawnictwa, powstawały szkoły, organizację charytatywne, a nawet Związek Ukrainek, czy związek kombatantów.

W czasie II wojny światowej stąd wyruszył pierwszy transport do obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. W czasie wojny miasto straciło znaczną część swoich mieszkańców, którą stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego.

W 1975 Tarnów, w ramach reformy administracji (powołano 49 województw z 17 wówczas istniejących) został stolicą województwa, by w 1999 ponownie stać się miastem powiatowym.

Obecnym prezydentem Tarnowa jest Ryszard Ścigała.

  • Wykres liczby ludności Tarnowa na przestrzeni ostatnich 5 stuleci

Największą populację Tarnów odnotował w 1996 r. – wg danych GUS 122 359 mieszkańców[1].

[edytuj] Architektura

Widok największego w Tarnowie blokowiska w północnej części miasta
Widok największego w Tarnowie blokowiska w północnej części miasta

[edytuj] Zabytki

Tarnowski ratusz
Rynek z katedrą w tle
Ruiny zamku na Górze Św. Marcina
  • Zabudowa rynku Starego Miasta (zachowany średniowieczny układ urbanistyczny, kamienice głównie XIX-wieczne, kilka renesansowych)
  • Bazylika katedralna (XIV w., przebudowana w l. 1889-1900)
    • renesansowe nagrobki rodu Tarnowskich
    • manierystyczne nagrobki rodu Ostrogskich
    • pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, uważany za najpiękniejszą w Europie renesansową rzeźbę przedstawiającą kobietę
    • krypty w podziemiach bazyliki
  • Ratusz (poł. XIV w.)
  • Dom Mikołajowskich (1524, najstarsza kamienica w Tarnowie)
  • Bima – pozostałość po starej synagodze
  • Młyn Szancera
  • Ruiny zamku Tarnowskich (XIV)
  • Pozostałości murów miejskich z XIV-XVI
  • Klasztor i kościół ojców Bernardynów
  • Cmentarz żydowski – założony w 1583 roku.
  • Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny
  • Stary Cmentarz (druga połowa XVIII)
  • Kapliczka św. Walentego (przełom XVIII-XIX)
  • Pałac Sanguszków w Gumniskach
  • Dworzec Kolejowy (1855, obecny wygląd o 1910)
  • Park Strzelecki (1866)
  • Pałac Ślubów (ok.1880)
  • Mauzoleum gen. Józefa Bema
  • Kościół xx. Misjonarzy pw. Świętej Rodziny
  • Kościół pw. Św. Marcina na Górze Św. Marcina
  • Dom Chemika w Mościcach
  • Pałacyk w Parku Strzeleckim

[edytuj] Kościoły zabytkowe

Tarnowska Bazylika katedralna

[edytuj] Synagogi

Zachowana bima starej synagogi

W Tarnowie do 1939 roku było ponad 40 synagog. Oto niektóre z nich:

[edytuj] Urbanistyka

Panorama miasta Tarnowa - widok z południa (z góry św. Marcina)
Panorama miasta Tarnowa - widok z południa (z góry św. Marcina)

[edytuj] Place i skwery

Plac Kazimierza Wielkiego
Ulica Krakowska i plac Jana III Sobieskiego

[edytuj] Zieleń miejska

[edytuj] Parki

  • Park Strzelecki
  • Park Sanguszków
  • Park Piaskówka
  • Park im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
  • Park im. Wincentego Muchy
  • Park na os. Westerplatte
  • Park na os. Legionów Henryka Dąbrowskiego
  • Park w Zbylitowskiej Górze
  • Planty im. Józefa Jakubowskiego
  • Miejski Park Kultury i Wypoczynku na Górze św. Marcina

[edytuj] Inne tereny zielone

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Dzielnice Tarnowa

[edytuj] Osiedla w Tarnowie

 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

W Tarnowie znajduje się 17 osiedli. Są to: (w nawiasach podano liczbę mieszkańców)

[edytuj] Aglomeracja tarnowska

Geograficznie: Gęsto zabudowany teren wokół miasta Tarnowa o wyraźnie miejsko-podmiejskim charakterze zabudowy. Wyróżniamy ok. 170 tys. trzon o zwartej miejskiej zabudowie na obszarze Tarnowa, Zbyl. Góry, Zgłobic, Koszyc, Rzuchowej, Woli Rzedzińskiej, Wałek, Brzozówki, Ostrowa, Wierzchosławic, Kępy Bogumiłowickiej, Gosławic, Błonia. 2 strefa to strefa przedmieść, zdominowana przez mniej gęstą zabudowę jednorodzinną na którą skłądają sie pozostałe obszary 5 sąsiadujących z Tarnowem gmin razem z trzonem tworzy obszar zamieszkały przez ok 225 tys osób.[2]

Administracyjnie: Utworzona w listopadzie roku 2006 decyzją wojewody małopolskiego. Obejmuje Tarnów, Wojnicz, Żabno, Skrzyszów, Lisią Górę, Wierzchosławice oraz ościenne miejscowości. Liczy ona ok 214 tys mieszkańców [3]. Na mocy uchwały gminy aglomeracji prowadzą wspólną gospodarkę odpadami oraz wodno-ściekową. Planuje sie utworzenie związku międzygminnego "Aglomeracja Tarnów" (na kształt GOP czy Aglomeracji Łódzkiej) w ramach którego gminy prowadziłyby bardzo szeroko pojętą współpracę, i wspólnie starałyby sie o dotacje z UE

[edytuj] Gospodarka

ul. Nowodąbrowska – Falklandy

Tarnów jest dużym ośrodkiem przemysłowym z dominującym przemysłem chemicznym (Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A., Becker Farby Przemysłowe Sp. z.o.o., Becker Farby Proszkowe Sp. z.o.o.), maszynowym (Zakłady Mechaniczne Tarnów, Fabryka Silników Elektrycznych "Tamel"), spożywczym (Zakłady Mięsne Mięstar wchodzące w skład Grupy Sokołów, Zakłady Mleczarskie Mlektar, Zakłady Przemysłu Chłodniczego Fritar), materiałów budowlanych (największa w kraju cegielnia: Leier Polska S.A., Bruk-Bet), włókienniczym (Spółdzielnia Tarnowska Odzież, Tarnospin, Tarkonfex), skórzanym (Przedsiębiorstwo Tarnokop), szklarskim (Huta Szkła Gospodarczego Tarnów wchodząca w skład Grupy Krosno S.A). W mieście istnieją liczne hurtownie, składy materiałów budowlanych, sklepy. Dobrze rozwinięty jest handel samochodami, istnieje wiele dobrze wyposażonych stacji obsługi samochodów. Działa także Centrum Logistyczne firmy TC Dębica/Goodyear.

Specjalne Strefy Ekonomiczne:

  • Tarnowski Klaster Przemysłowy "Plastikowa Dolina"
  • Park Przemysłowy "Kryształowy"

[edytuj] Gazownictwo

Tarnów jest najważniejszy ośrodkiem gazowniczym w południowo-wschodniej Polsce. Znajdują się tutaj siedziby trzech państwowych spółek działających w branży gazowniczej:

  • Gaz System - oddział w Tarnowie. Gaz System to jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa wpisaną na listę przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym dla polskiej gospodarki, odpowiadającą za bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego sieciami przesyłowymi. Tarnowski oddział swoim zasięgiem obejmuje cztery województwa: małopolskie, podkarpackie. świętokrzyskie oraz lubelskie.
  • Karpacka Spółka Gazownictwa - wchodzi w skład PGNiG. Zajmuje się obsługą techniczną oraz dystrybucją gazu. Obejmuje swoim zasięgiem cztery województwa: małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie oraz lubelskie. W skład KSG wchodzi osiem oddziałów gazowniczych działających na terenie ww. województw.
  • Karpacki Oddział Obrotu Gazem - wchodzi w skład PGNiG. Zajmuje się obsługą handlową klientów PGNiG dotyczącą sprzedaży gazu. W skład KOOG wchodzi osiem gazowni działających na terenie województw: małopolskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego oraz lubelskiego. Gazownia Tarnowska pełni rolę gazowni koordynującej działania pozostałych siedmiu zakładów.

Przez Tarnów płynie rocznie około 6,5 miliarda metrów sześciennych gazu. Stanowi to niemal połowę gazu zużywanego w Polsce.

[edytuj] Handel

W mieście jest 6 centrów handlowych[4], 6 domów handlowych [5], 2 hipermarkety[6] oraz znaczna liczba supermarketów i dyskontów spożywczych.

Obenie w Tarnowie powstają dwie galerie handlowe:

Galerie planowane:

[edytuj] Baza noclegowa

W mieście jest 1 hotel 4-gwiazdkowy, 4 hotele 3-gwiazdkowe [7] oraz 2 domy studenta[8].

[edytuj] Transport

W Tarnowie są 32 linie autobusowe, podlegające ZKM Tarnów. W mieście prawie wszędzie (oprócz Starego Miasta) da się dojechać autobusem, dzięki dobremu rozmieszczeniu tras.

Dworzec PKS

[edytuj] Tranzyt

Tarnów leży na skrzyżowaniu dróg krajowych:

[edytuj] Kolej

Stacje PKP w Tarnowie:

  • Tarnów – dworzec główny
  • Tarnów Mościce (były Tarnów Zachodni)
  • Tarnów Północny (nieczynna)
  • Tarnów Południowy (nieczynna)
  • Tarnów Wschód (nieczynna)
  • Tarnów Klikowa (nieczynna)
  • Tarnów Filia – stacja towarowa
  • Mościce Azoty - stacja towarowa

Dworzec główny jest stacją węzłową – tutaj spotykają się 4 szlaki kolejowe:

Początki kolei w Tarnowie sięgają zimy 1856 r., kiedy to ukończono i uruchomiono 2-torowy szlak kolejowy Kraków-Dębica w ramach budowanej linii kolejowej Kraków–Lwów. Budynek dworca głównego jest obiektem zabytkowym. Powstał na wzór dworca we Lwowie w 1906 r.

[edytuj] Tarnowskie tramwaje

Tarnów był jedynym miastem prowincjonalnym w Galicji, w którym od roku 1911 zaczął kursować elektryczny tramwaj. Wozy były przystrojone zielenią, kwiatami i wstęgami. Miały one czerwony kolor z błękitno-złotym herbem miasta. Nazywano je pieszczotliwie "biedronkami". Wzorowane były na tego samego koloru tramwajach lwowskich. Długość tarnowskiej linii tramwajowej wynosiła 2580 m. Wiodła od ul. Burtniczej, Lwowską, Wałową, Krakowską do dworca kolejowego. Przystanki tramwajowe były przed ul. Warzywną, Szpitalną, przy Pilzneńskiej Bramie, ul. Zdrojowej (Goldhammera), Seminaryjskiej (Piłsudskiego), Katedralnej, Bandrowskiego, przy kościele XX. Misjonarzy. Stale kursowało 6 wozów, co 6 minut od godz. 6 rano do 10 wieczorem. Tramwaj w Tarnowie zlikwidowały okupacyjne władze niemieckie w 1942 r. Trakcja przeszkadzała w ruchach wojsk na wschód i została rozebrana. Tarnowski tramwaj funkcjonował przez 31 lat.

W latach 80. planowano wybudowanie trakcji tramwajowej łączącej dworzec kolejowy w Mościcach z Falklandami i odgałęzienia do dworca głównego. Przedsięwzięcie miało ułatwić komunikację między wschodnią a zachodnią częścią miasta. Niestety planowana inwestycja nie doszła do skutku – nie wybudowano osiedli mieszkaniowych na wschód od Al. Jana Pawła II, w których miało mieszkać kilkadziesiąt tysięcy osób. Zmniejszyła się także liczba pracowników w Zakładach Azotowych i wyłożenie sporych nakładów na budowę takiej linii tramwajowej mijało się z celem. Na ulicy Wałowej pod koniec maja 2004 roku stanął historyczny przystanek tramwajowy z ławką. Znajduje się on kilka metrów od miejsca, gdzie przed laty był przystanek tramwajowy.

[edytuj] Komunikacja lotnicza

W Tarnowie znajduje się lądowisko Aeroklubu Ziemi Tarnowskiej posiadające trawiasty pas startowy o długości ok. 500 m. Ponadto w położonym 38 km na północny wschód Mielcu znajduje się port lotniczy (Port Lotniczy Tarnów/Tarnobrzeg) wykorzystywany przez miejscowy aeroklub oraz PZL Mielec

[edytuj] Ronda w Tarnowie

Dwa pierwsze są w rzeczywistości węzłami drogowymi bez ruchu okrężnego.

Planowane ronda:

  • skrzyżowanie ul. A. Mickiewicza i Starodąbrowskiej (obecnie w budowie)
  • skrzyżowanie ul. Błonie i al. Jana Pawła II
  • skrzyżowanie ul. Szujskiego i Szkotnik

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Szkoły podstawowe

[edytuj] Gimnazja

[edytuj] Licea

[edytuj] Technika

  • Technikum nr 1 przy Zespole Szkół Technicznych nr 1 im. Ignacego Mościckiego w Tarnowie – Mościcach
  • Technikum nr 2 przy Zespole Szkół Licealnych i Zawodowych nr 2
  • Technikum nr 3 przy zespole Szkół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Józefa Piłsudskiego w Tarnowie
  • Technikum nr 4 przy Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych
  • Technikum nr 5 przy Zespole Szkół Ogólnokształcących i Technicznych
  • Technikum nr 6 przy Zespole Szkół Techniczno-Zawodowych
  • Technikum nr 7 przy Zespole Szkół Budowlanych
  • Technikum nr 9 przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych
  • Technikum nr 10 przy Zespole Szkół Agrotechnicznych i Samochodowych
  • Technikum nr 11 przy Zespół Szkół Licealnych i Zawodowych nr 1

[edytuj] Szkoły artystyczne

  • Zespół Szkół Muzycznych im. I. Paderewskiego
  • Zespół Szkół Plastycznych

[edytuj] Szkoły policealne

[edytuj] Wyższe uczelnie

[edytuj] Kultura

[edytuj] Teatry

Tygiel Kultury - Strefa Żywiołów na tarnowskim Rynku
Ul. Wałowa
Ul. Wałowa II

Co roku w Tarnowie odbywa się Ogólnopolski Festiwal Komedii Teatralnej "TALIA".[9].

[edytuj] Muzea

  • Muzeum Diecezjalne w Tarnowie (najstarsze muzeum diecezjalne w Polsce)
  • Muzeum Okręgowe w Tarnowie, posiadające 22 fragmenty Panoramy Siedmiogrodzkiej, która powstała pod kierunkiem i z udziałem Jana Styki
  • Ratusz (oddział Muzeum Okręgowego)
  • Muzeum Etnograficzne (oddział Muzeum Okręgowego)

[edytuj] Kina

  • Kino "Marzenie"
  • Kino "Millennium"

Co roku odbywa się w Tarnowie drugi najstarszy w polsce festiwal filmowy, czyli "Tarnowska Nagroda Filmowa".

[edytuj] Planowane

[edytuj] Galerie i stowarzyszenia kulturalne

  • BWA – Galeria Miejska
  • Galeria "Sztyler"
  • Galeria Sztuki "Hortar"
  • Tarnowskie Centrum Kultury (Instytucja Kultury Miasta Tarnowa)
  • Mościckie Centrum Kultury (Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego)
  • Pałac Młodzieży
  • Tarnowskie Towarzystwo Fotograficzne
  • Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Krakowski - Oddział w Tarnowie
  • Tarnowskie Towarzystwo Przyjaciół Węgier
  • Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich
  • Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Tarnowie
  • Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne
  • Tarnowska Fundacja Kultury
  • Stowarzyszenie Teatr Nie Teraz
  • Klub Inteligencji Katolickiej
  • Amatorski Klub Filmowy "Szwenk", który powstał 25 lipca 1986 roku w Dzielnicowym Domu Kultury Klikowa w Tarnowie. Pierwszym prezesem, na półroczną kadencję, został wybrany Krzysztof Borowiec, 20 stycznia 1987 roku został nim Tadeusz Koniarz, który kieruje klubem do tej pory. W wyniku konfliktu z Miejskim Ośrodkiem Kultury, któremu podlegał DDK, utworzony został dnia 11 listopada 1988 AKF Kontra, działający przez blisko rok w mieszkaniu klubowicza – Piotra Bricha. Obecnie siedzibą klubu jest pracownia filmowa tarnowskiego Pałacu Młodzieży, gdzie klub przeniósł się w listopadzie 1992 roku.

Tarnowski Uniwersytet Trzeciego Wieku (TUTW), projekt Fundacji "Kromka Chleba". Funkcjonuje od 2006 roku.

[edytuj] Muzyka

  • Centrum Paderewskiego
  • Chłopięcy Chór Katedralny "Pueri Cantores Tarnovienses"
  • Dziewczęcy Chór Katedralny "Puellae Orantes"
  • Tarnowski Chór GOS.PL
  • Tarnowska Orkiestra Kameralna

[edytuj] Biblioteki

  • Miejska Biblioteka Publiczna (z filiami)
  • Biblioteka Pedagogiczna
  • Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie
  • Biblioteka Ekologiczna przy Delegaturze Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska

[edytuj] Media

W Tarnowie działa kilka lokalnych pism i oddziały ogólnopolskich i wojewódzkich gazet, działają także stacje radiowe i telewizja miejska. Gazety i pisma:

Radio:

Informacje z Tarnowa prezentowane sa także na antenie rzeszowskiej rozgłośni Radio Via (94,1 FM)

Radio Internetowe:

  • Radio Wir FM Tarnów
  • Radio E-Club
  • Radio Nowastacja.pl
  • Radio Sigma.pl
  • RDN Religia

Telewizja:

[edytuj] Sport

Tarnów jest znanym ośrodkiem sportu żużlowego (Unia Tarnów, wicemistrzostwo Polski w 1994 r., mistrzostwo Polski w 2004, 2005 r.) a także wspinaczki sportowej. Rozwija się tu również piłka nożna, piłka ręczna, karate kyokushin, judo, boks, pływanie i inne dyscypliny.

[edytuj] Tarnowskie kluby sportowe

[edytuj] Obiekty sportowe

  • Hala widowiskowo-sportowa "Jaskółka" (pojemność: 3000 miejsc)
  • Hala widowiskowo-sportowa TOSiR – ul. Krupnicza (pojemność: 400 miejsc)
  • Hala widowiskowo-sportowa Pałacu Młodzieży – ul. Gumniska (pojemność: ok. 1000 miejsc)
  • ZKS "UNIA" Tarnów – "Dom Sportu": hala, kryta pływalnia, pływalnia letnia – ul. Traugutta 5a
  • Pływalnia letnia TOSiR na Górze św. Marcina
  • Pływalnia kryta TOSiR – atrakcje wodne – ul. Piłsudskiego 30
  • Unia Tarnów – stadion żużlowo – piłkarski (Stadion Miejski)
  • Unia Tarnów – stadion lekkoatletyczny
  • Stadion Piłkarski – MKS "Tarnovia"
  • Stadion Piłkarski – KS Metal/Gawro Tarnów
  • Wypożyczalnia sprzętu narciarskiego TOSiR
  • Stado Ogierów Skarbu Państwa Klikowa, LKJ
  • Korty Tenisowe – MKS "Tarnovia"
  • Korty Tenisowe – ZKS "UNIA"
  • Korty Tenisowe – KS "TAMEL"
  • Korty Tenisowe – Tarnowski Klub Tenisowy
  • Centrum Tenisowe – ul. Wojska Polskiego
  • Lodowisko TOSiR – ul. Wojska Polskiego
  • Fitness Klub "Forma"- ul. Nowy Świat 48

[edytuj] Bezpieczeństwo

[edytuj] Opieka zdrowotna

Do najważniejszych zakładów opieki zdrowotnej w mieście należą:

  • Szpital Wojewódzki im. św. Łukasza
  • Specjalistyczny Szpital im. Edwarda Szczeklika

W Tarnowie znajduje się siedziba Okręgowej Izby Lekarskiej.

[edytuj] Pożarnictwo

W Tarnowie znajdują się dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze:

  • JRG1
  • JRG2

[edytuj] Ratownictwo Chemiczne

W Tarnowie funkcjonuje jeden z jedenastu w Polsce Ośrodków Regionalnych (Jednostek Ratownictwa Chemicznego) Systemu Pomocy w Transporcie Materiałów Niebezpiecznych (SPOT).

[edytuj] Policja

  • Tarnów jest jedynym, oprócz Krakowa, miastem w Małopolsce, w którym funkcjonuje policyjna jednostka antyterrorystyczna, a dokładnie Nieetatowy Zespół Realizacyjny.
  • W Tarnowie działa również jedna z dwóch w Małopolsce (obok Krakowa) Policyjnych Izb Dziecka.

[edytuj] Straż Graniczna

W Tarnowie funkcjonuje Placówka Straży Granicznej.

[edytuj] Wymiar sprawiedliwości

W Tarnowie swoje siedziby mają:

  • Prokuratura Okręgowa
  • Prokuratura Rejonowa
  • Sąd Okręgowy
  • Sąd Rejonowy
  • Sąd Gospodarczy drugiej instancji (Wydział Gospodarczy przy Sądzie Okręgowym)

[edytuj] System penitencjarny

W Tarnowie funkcjonują dwa zakłady karne:

  • ZK zamknięty, o pełnym systemie ochrony z Oddziałem Zewnętrznym
  • ZK półotwarty

W mieście funkcjonuje również, jedyny w Małopolsce, zakład poprawczy.

[edytuj] Administracja i polityka

Zobacz więcej w osobnym artykule: Burmistrzowie i Prezydenci Tarnowa.
Zobacz więcej w osobnym artykule: okręg wyborczy Tarnów.

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Katolicyzm

  • Kościół Rzymskokatolicki - W mieście funkcjonuje 15 parafii. W Tarnowie znajduje się siedziba biskupa oraz władz diecezjalnych. Diecezja Tarnowska obejmuje swoim zasięgiem 446 parafii.
  • Kościół Polskokatolicki – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Bernardyńska 24

Protestantyzm

Inne

[edytuj] Jan Paweł II w Tarnowie

Pomnik Jana Pawła II w Tarnowie

Jan Paweł II był w Tarnowie 9 i 10 czerwca 1987 r. Przyleciał helikopterem wieczorem 9 czerwca. Śmigłowiec wylądował przy hali "Jaskółka" w Tarnowie – Mościcach. Stamtąd papież przejechał papamobilem przez miasto, m.in. ulicą Krakowską do Domu Biskupiego przy ulicy Dzierżyńskiego (obecnie ulica Mościckiego). Wieczorem pod budynek przyszły setki ludzi i odbyło się niezaplanowane spotkanie z papieżem. Jan Paweł II pojawił się oknie Kurii na drugim piętrze i stamtąd rozmawiał z tarnowianami.

Następnego dnia 10 czerwca w obecności ponad dwóch milionów wiernych na polach przy budowanym kościele pw. Błogosławionej Karoliny (obecnie plac Jana Pawła II) beatyfikował Karolinę Kózkównę.

Po południu Jan Paweł II spotkał się na placu Katedralnym z duchownymi. Tam odbyły się nieszpory eucharystyczne.

Obok budynku katedry stoi pomnik Jana Pawła II – jeden z pierwszych pomników które postawiono ku czci Jana Pawła II

[edytuj] Osoby związane z Tarnowem

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Burmistrzowie i Prezydenci Tarnowa, Biskupi tarnowscy.
Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Tarnowem.

[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta Tarnowa

[edytuj] Ciekawostki

 Ta sekcja może zawierać listę informacji trywialnych, plotkarskich i tym samym niepotrzebnych w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Jeśli "nie pasują" do treści – to czy na pewno są w artykule potrzebne? Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu.
  • Tarnów był pierwszym wolnym miastem w pozaborczej Polsce. Został wyzwolony z 30 na 31 października 1918 r. [10]
  • 28 sierpnia 1939 roku na dworcu głównym w Tarnowie doszło do zamachu bombowego zorganizowanego przez niemieckich nazistów. [11]
  • Pierwszy transport 728 więźniów do obozu Auschwitz-Birkenau wyruszył właśnie z Tarnowa, 14 czerwca 1940 roku.[potrzebne źródło]
  • W Tarnowie działa jedyne w Europie Muzeum Romów (oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie), a także najstarsze w Polsce Muzeum Diecezjalne (pochodzi z 1888 roku).
  • Tarnów jest miastem wielokulturowym, na przestrzeni wieków zamieszkiwali w nim Polacy, Niemcy,