Przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

To jest wersja przejrzana, która została oznaczona 16 maj 2010. Na przejrzenie oczekują zmiany w szablonach lub plikach, które są zawarte na tej stronie.

Skocz do: nawigacji, szukaj

Przewodniczący ZHP - najwyższa funkcja w Związku Harcerstwa Polskiego.

W latach 1919-1950 Przewodniczący ZHP stał na czele Naczelnictwa ZHP, które łączyło:

Organizację Harcerzy (z Naczelnikiem Harcerzy i Główną Kwaterą Harcerzy),
Organizację Harcerek (z Naczelniczką Harcerek i Główną Kwaterą Harcerek),
Organizację Przyjaciół Harcerstwa.

Po latach stalinowskich, na Krajowym Zjeździe Działaczy Harcerskich w 1956 roku w Łodzi, nie przywrócono odrębnej Organizacji Harcerzy i odrębnej Organizacji Harcerek. Nie przywrócono również funkcji Przewodniczącego ZHP, która łączyła pion męski i żeński w harcerstwie, wybrano natomiast Prezydium Naczelnej Rady Harcerskiej. W latach 1958-1964 najwyższą funkcją w ZHP był Naczelnik Harcerstwa, a następnie w latach 1964-1990 Naczelnik ZHP. Funkcję Przewodniczącego ZHP przywrócono w 1990 roku. Przewodniczący wybierany jest na 4-letnią kadencję przez Zjazd ZHP, a w trakcie kadencji przez Radę Naczelną ZHP.

Spis treści

1 Kompetencje Przewodniczącego ZHP
2 Przewodniczący ZHP przed II wojną światową
3 Przewodniczący ZHP w czasie II wojny światowej
- 3.1 Na emigracji
- 3.2 W okupowanej Polsce (Szare Szeregi)
4 Przewodniczący ZHP poza granicami kraju (od 1945)
5 Przewodniczący ZHP po II wojnie światowej
6 Źródła
7 Przypisy
8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Kompetencje Przewodniczącego ZHP

Przewodniczący ZHP:

stoi na straży jedności, zasad ideowych i tradycji ZHP;
reprezentuje Związek Harcerstwa Polskiego na zewnątrz w zakresie swoich kompetencji;
kieruje działalnością Rady Naczelnej ZHP;
nadaje odznaczenia i tytuły honorowe ZHP, nie zastrzeżone dla innych władz.

Przewodniczący wykonuje swoje zadania przy pomocy wiceprzewodniczących ZHP.

[edytuj] Przewodniczący ZHP przed II wojną światową

gen. bryg. Józef Haller

dr hm. Michał Grażyński

dr Tadeusz Strumiłło (11 czerwca 1919 – 3 lipca 1920)
gen. broni Józef Haller (3 lipca 1920 – 4 lutego 1923)
- dr Tadeusz Strumiłło - wiceprzewodniczący
- ks. Jan Mauersberger - wiceprzewodniczący
ks. Jan Mauersberger (7 kwietnia 1923 – 10 listopada 1923)
dr Tadeusz Strumiłło (10 listopada 1923 – 19 kwietnia 1925)
- Maria Wocalewska (1923-1926) - wiceprzewodnicząca
Roman Bniński (19 kwietnia 1925 – 12 kwietnia 1926)
- Maria Wocalewska (1923-1926) - wiceprzewodnicząca
Józef Karśnicki (12 kwietnia 1926 – 24 kwietnia 1927)
ks. hm. RP Jan Mauersberger (24 kwietnia 1927 – 29 grudnia 1929)
Władysław Sołtan (29 grudnia 1929 – 2 lutego 1931)
dr hm. Michał Grażyński (2 lutego 1931 – 1 września 1939^[1]
- ks. hm. RP Jan Mauersberger - wiceprzewodniczący
- Wanda Opęchowska - wiceprzewodnicząca
- hm. RP Helena Grażyńska - wiceprzewodnicząca (1934-1935 ?)
- gen. bryg. dr Józef Zając - wiceprzewodniczący (21 maja 1939 – 1 września 1939)

[edytuj] Przewodniczący ZHP w czasie II wojny światowej

[edytuj] Na emigracji

Po przegranej kampanii wrześniowej 1939 na uchodźstwie znalazło się dużo starszyzny harcerskiej, wśród niej członkowie naczelnych władz harcerskich, włącznie z przewodniczącym ZHP dr. Michałem Grażyńskim, który z Rumunii przybył do Paryża już 9 października 1939. W dniu swojego przyjazdu do Francji Grażyński utworzył Naczelny Komitet Wykonawczy ZHP, w skład którego (oprócz Grażyńskiego) weszli: wiceprzewodniczący ZHP gen. bryg. dr Józef Zając, hm. Maria Kapiszewska oraz komisarz międzynarodowy ZHP hm. Henryk Kapiszewski. Komitet, będąc instytucją ZHP, miał działać eksterytorialnie, podobnie jak i Rząd Rzeczypospolitej. Powstanie Komitetu prezydent RP Władysław Raczkiewicz zaakceptował już 13 października 1939, gdy otrzymał pisemną wiadomość od Grażyńskiego. Komitet został w listopadzie 1939 uznany przez Światowe Biuro Skautowe za reprezentację ZHP. W ciągu pierwszych kilkunastu tygodni działalności Komitet uzyskał bardzo wiele dla harcerstwa polskiego zarówno w Kraju, jak i na obczyźnie.

Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii, 22 grudnia 1940 w Perth z udziałem 36 instruktorów harcerskich odbyła się konferencja, na której wybrano 19 instruktorów (włącznie z Olgą Małkowską) jako kandydatów na członków Tymczasowego Komitetu ZHP. Dwa dni później w w posiadłości Castlemains koło Douglas na wyspie Man odbyło się zebranie 15 członków starszyzny z hm. Michałem Grażyńskim, ukonstytuował się Komitet Harcerski w Wielkiej Brytanii z siedzibą w Castlemains, spośród instruktorów wybranych na konferencji w Perth. Powstanie Komitetu było ważnym krokiem, gdyż w Wielkiej Brytanii rozwinęła się działalność drużyn harcerzy i harcerek, kręgów starszoharcerskich w wojsku.

Hm. Michał Grażyński wkrótce jako człowiek byłego reżimu sanacyjnego został przez rząd RP pozbawiony funkcji przewodniczącego ZHP, a następnie zesłany do Rothesay na wyspę Bute u wybrzeży Szkocji, gdzie umieszczano przeciwników rządu, wyższych oficerów bez przydziału itp. Grażyński zachował jednak tak wielki autorytet, że nikt inny nie podjął się objęcia funkcji przewodniczącego ZHP. W związku z tym kierowanie Komitetem przejęła hm. Olga Małkowska.

21 sierpnia 1942 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przyjęło listę członków Komitetu przesłaną przez Małkowską, zatwierdzając zakres działania i skład Komitetu jako Tymczasowego Komitetu Harcerskiego. Uznanie rządowe dla Komitetu umożliwiło uzyskanie subwencji na prowadzenie biur i działalności harcerskiej na terenie Wielkiej Brytanii. Dlatego też odbyte 16 stycznia 1943 w Londynie posiedzenie Komitetu zdecydowało się przenieść swoją siedzibę z Castlemains do Londynu. Uchwalono również regulamin wewnętrzny Komitetu. Gdy na początku kwietnia 1943 ppor. hm. Kazimierza Sabbata, będącego członkiem Komitetu, przeniesiono służbowo do Londynu, przewodnicząca Małkowska przybywająca w Castlemains zdecydowała, że Sabbat jako wiceprzewodniczący Komitetu będzie ją w zastępstwie reprezentował w Londynie. Zdecydowano się również zmienić nazwę Tymczasowy Komitet Harcerski na Komitet Naczelny ZHP na Czas Wojny. Organem wykonawczym Komitetu stało się biuro harcerskie w Londynie na czele z Sabbatem, który praktycznie był szefem harcerstwa polskiego czasu wojny poza granicami kraju, gdyż przewodnicząca Małkowska przebywała na stałe w Castlemains.

[edytuj] W okupowanej Polsce (Szare Szeregi)

ks. hm. RP Jan Mauersberger - (27 września 1939 - sierpień 1942) - p.o. Przewodniczącego ZHP
- Wanda Opęchowska - wiceprzewodnicząca
Tadeusz Kupczyński (sierpień 1942 - grudzień 1944) - p.o. Przewodniczącego ZHP
- Wanda Opęchowska - wiceprzewodnicząca